Hisse Senedi Fonu Nedir?

Hisse senedi fonu, topladığı parayı ağırlıklı olarak şirket paylarına (hisse senetlerine) yatıran bir yatırım fonudur. SPK'nın III-52.1 sayılı Tebliği bu türü net bir eşiğe bağlar: fon toplam değerinin en az %80'i devamlı olarak yerli ve/veya yabancı ihraççıların paylarında durmak zorundadır. Fonun değeri de bu payların fiyatıyla birlikte yükselir veya düşer.

Fonu "hisse senedi fonu" yapan %80 kuralı

Yatırım fonları, SPK'nın III-52.1 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'nde şemsiye fon türlerine ayrılır. Tebliğ'in 6. maddesine göre, fon toplam değerinin en az %80'i devamlı olarak "yerli ve/veya yabancı ihraççıların paylarına" yatırılan fonlar Hisse Senedi Şemsiye Fonu'na bağlı olarak ihraç edilir. Günlük dilde "hisse fonu" denen şey de budur.

İki ayrıntı önemli:

• Eşik devamlı sağlanmak zorundadır. Fon, bugün %80'in altına inip yarın geri çıkacak şekilde yönetilemez.
• Eşik fon toplam değeri üzerinden hesaplanır ve yabancı payları da kapsar. Unvanında "Yabancı" ibaresi bulunmayan bir hisse senedi fonunda, fon toplam değerinin en fazla %20'si oranında yabancı para ve sermaye piyasası aracı bulunabilir.

Fonun kendisi ile içindeki pay farklı şeylerdir. Pay, tek bir şirkete ortaklık verir. Fon ise çok sayıda şirketin payını bir arada tutar ve bir portföy yönetim şirketi tarafından yönetilir.

"Hisse Senedi Yoğun Fon" ibaresi ne demek?

Her hisse senedi fonu "hisse senedi yoğun fon" değildir. Bu, Tebliğ'in 6. maddesinin ikinci fıkrasındaki daha dar bir tanımdır. İki şart aranır:

• Fon portföy değerinin en az %80'i devamlı olarak, menkul kıymet yatırım ortaklığı payları hariç, Borsa İstanbul'da işlem gören ihraççı paylarından oluşmalıdır.
• Fon, Hisse Senedi Şemsiye Fonu'na veya Serbest Şemsiye Fon'a bağlı olarak ihraç edilmiş olmalıdır.

Bu %80'in hesabına yalnızca paylar girmez. Paylara ve pay endekslerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin nakit teminatları, opsiyon sözleşmelerinin primleri, borsada işlem gören aracı kuruluş varantları ve pay endekslerini takip eden borsa yatırım fonlarının katılma payları da orana dahil edilir.

Bu niteliği taşıyan fonlar, SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi uyarınca unvanlarının sonunda "(Hisse Senedi Yoğun Fon)" ibaresini taşır. Yani fon adına bakarak ayırt edilebilir.

Ayrım önemlidir, çünkü stopaj rejimi bu niteliğe bağlıdır. Ağırlığı yabancı paylarda olan bir hisse senedi fonu, %80'i Borsa İstanbul paylarıyla doldurmadığı için hisse senedi yoğun fon sayılmaz.

Değeri neden dalgalanır?

Hisse senedi fonunun birim pay değeri, portföyündeki payların borsadaki fiyatından hesaplanır. Paylar düştüğünde fon da düşer. Fonun anaparayı koruyan veya getiriyi garanti eden bir yapısı yoktur.

Temel fark budur: para piyasası ve borçlanma araçları fonlarında getiri büyük ölçüde faiz ve vadeye dayanır, hisse senedi fonunda ise şirketlerin borsadaki fiyatına.

Fon çok sayıda şirketi bir arada tuttuğu için tek bir şirkete bağlı risk dağılır. Ancak bu, piyasanın tümü düştüğünde fonun düşmeyeceği anlamına gelmez. Dalgalanmanın ölçüsü için volatilite ve maksimum düşüş gibi göstergelere, SPK'nın 1–7 arası risk değerine ve fonun izahnamesine bakılabilir.

Endeks fonu mu, aktif fon mu?

Hisse senedi fonları iki yaklaşımla yönetilir:

• Endeks fonları BIST 30 gibi belirli bir endeksi takip eder. Tebliğ, unvanında "Endeks" ibaresi bulunan fonlarda yöneticiyi, fonu baz alınan endeksin getirisinden önemli ölçüde sapmayacak şekilde yönetmekle yükümlü tutar. Endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısının en az %90 olması gerekir.
• Aktif yönetilen fonlar endeksi taklit etmek yerine portföy yöneticisinin seçtiği paylardan oluşur. Endeksten sapabilir; bu sapma lehte de aleyhte de olabilir.

İki yaklaşımın yönetim ücreti ve toplam gider oranı genelde farklıdır. Her fon için bağlayıcı olan, kendi izahnamesindeki azami fon toplam gider oranıdır.

Stopaj tarafı

Yatırım fonu katılma paylarından elde edilen kazançların stopajı Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 67. maddesi kapsamındadır; oranlar Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir.

• Hisse senedi yoğun fonların katılma paylarında stopaj oranı %0'dır. 27 Mart 2026'da yayımlanan 11107 sayılı Karar ile, TEFAS'ta işlem görmeyen serbest fonların katılma payları bu kapsamın dışına çıkarılmıştır.
• Diğer yatırım fonlarının katılma paylarında oran %17,5'tir.
• Ayrı bir kural olarak, sürekli portföyünün en az %51'i Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma paylarının elden çıkarılmasında Geçici 67'nin ilgili fıkrası uygulanmaz. 7566 sayılı Kanun ile bu kuralın dışında bırakılanlar: katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılabilen, TEFAS'ta işlem görmeyen ve portföyüne alınacak varlıklarda oransal sınırlamaya tabi olmayan fonlar.

Oranlar kararname ile değişebilir. Güncel durum ve kişisel vergi sonucu için fonun izahnamesi ile bir vergi danışmanı esas alınmalıdır.

Nereden bakılır?

Hisse senedi fonlarının listesi, getirileri ve gider oranları hisse senedi fonları sayfasında yer alır. Fonları yan yana koymak için karşılaştırma sayfası, geçmiş bir dönemi ölçmek için Yatırsaydım kullanılabilir.