Sharpe Oranı Nedir?

Sharpe oranı, bir fonun aldığı risk başına ne kadar ek getiri ürettiğini ölçen bir orandır. Buradaki risk, fon fiyatının dalgalanması — yani volatilitesi — olarak alınır; ek getiri ise fonun getirisinin risksiz bir yatırıma kıyasla ne kadar fazla olduğudur. Oran tek bir soruyu yanıtlar: "Katlanılan dalgalanmanın karşılığında ne kadar getiri elde edildi?" Bu yönüyle Sharpe, çıplak getiriye değil, o getirinin ne kadar 'sarsıntı' pahasına geldiğine bakan risk ayarlı bir ölçüttür.

Sharpe oranı ne ölçer? Sezgi

İki fon aynı dönemde aynı getiriyi vermiş olabilir; ama biri bunu sakin bir seyirle, diğeri sert iniş çıkışlarla elde etmişse, ikisi eşit değildir. Sharpe oranı tam da bu farkı görünür kılar: getiriyi, o getiriyi üretirken yaşanan dalgalanmaya bölerek 'birim sarsıntı başına getiri' elde eder.

Mantık şudur: dalgalanma bir yatırımcının katlandığı bir maliyettir. Aynı getiriyi daha az dalgalanmayla üreten bir fon, aynı sonuca daha az sarsıntıyla ulaşmıştır; Sharpe oranı bu fonu daha yüksek bir sayıyla gösterir. Yani oran, getiriyi ve dalgalanmayı iki ayrı sütun olarak okumak yerine tek bir orana sıkıştırır.

Nasıl hesaplanır: bileşenler

Oranın formülü sadedir:

Sharpe oranı = (fonun getirisi − risksiz getiri) ÷ fonun volatilitesi

Üç bileşeni tek tek görelim:

• Fonun getirisi — incelenen dönemdeki getiri.
• Risksiz getiri — neredeyse hiç dalgalanma barındırmadan elde edilebilecek getiri; genellikle kısa vadeli devlet borçlanma araçlarının ya da referans para piyasası faiz oranının karşılığı olarak alınır. Buradaki fikir, bir yatırımcının risk almadan da bir getiri elde edebileceği; dolayısıyla anlamlı olanın, bu tabanın üzerindeki fazla getiri olduğudur.
• Fonun volatilitesi — getirilerin standart sapması, çoğu zaman yıllıklandırılmış hâliyle. Paydadaki bu terim, fazla getiriyi 'birim risk' başına ifade etmeyi sağlar.

Pay (getiri − risksiz getiri) fazla getiriyi, payda (volatilite) ise alınan riski temsil eder. Böylece oran, ağır matematik gerektirmeden, 'risksiz tabanın üzerindeki her ek getirinin ne kadar dalgalanmayla satın alındığını' bir sayıya indirger.

Sharpe oranı nasıl okunur?

Sharpe oranı ne kadar yüksekse, alınan birim dalgalanma başına o kadar fazla ek getiri elde edilmiş demektir. Negatif bir Sharpe, fonun getirisinin incelenen dönemde risksiz getirinin bile altında kaldığını gösterir.

Ancak burada dikkatli olmak gerekir: yüksek Sharpe, 'daha iyi fon' ya da 'al' anlamına gelmez. Oran geçmiş bir dönemin fotoğrafıdır; gelecekteki sonucu göstermez ve bir tavsiye değildir. Ayrıca yalnızca aynı dönem ve aynı yöntemle hesaplanmış oranlar anlamlı biçimde yan yana konabilir. Bu sayfa hangi Sharpe düzeyinin tercih edilmesi gerektiğini söylemez; yalnızca oranın neyi ölçtüğünü açıklar.

Sharpe oranının sınırları

Sharpe güçlü ama kusursuz olmayan bir ölçüttür. Başlıca sınırları:

• Geçmişe dayanır. Yalnızca gerçekleşmiş getiri ve dalgalanmayı özetler; geleceğe dair bir öngörü içermez.
• Kabaca normal dağılım varsayar. Getiriler nadir ama sert şoklar (kalın kuyruklar) içerdiğinde, standart sapma riski eksik yansıtabilir ve Sharpe olduğundan iyimser görünebilir.
• Yukarı ve aşağı dalgalanmayı eşit cezalandırır. Payda volatilite olduğundan, sert yükselişler de tıpkı sert düşüşler gibi 'risk' sayılır. Oysa bir yatırımcı için yukarı yöndeki dalgalanma çoğu zaman istenen bir şeydir. (Bu sınırı gidermek için yalnızca aşağı yönlü sapmayı kullanan Sortino gibi türev ölçütler geliştirilmiştir.)

Diğer risk ölçüleriyle karşılaştırma

Sharpe, riskin tek ölçüsü değildir ve yanındaki ölçülerle birlikte okunduğunda daha eksiksiz bir tablo verir:

• Maksimum düşüş — fonun bir tepe noktasından sonraki en dibe kadar yaşadığı en büyük kayıptır. "En kötü anda ne kadar geriledi" sorusunu yanıtlar; Sharpe ise ortalama dalgalanmaya bakar, tek bir en kötü ana değil.
• Risk değeri (1-7) — SPK'nın, fonun geçmiş getiri volatilitesini yedi banda oturtarak verdiği tam sayıdır. Yalnızca dalgalanmayı sınıflar; getiriyi hesaba katmaz. Sharpe ise getiri ile dalgalanmayı birlikte tartar.

Üçü farklı sorulara yanıt verir ve birini diğerinin yerine koymak yanıltır. Farklı fonların getiri ve dalgalanma verilerini yan yana görmek için /compare ve /league sayfalarını kullanabilirsiniz; bu sayfalar bir tavsiye sunmaz, yalnızca ölçüleri gösterir.