Yıllıklandırılmış Getiri Nedir?

Yıllıklandırılmış getiri, farklı uzunluktaki dönemlerin getirilerini tek bir yıllık orana çevirerek karşılaştırılabilir hâle getiren ölçüttür. Örneğin bir fonun üç yıllık toplam getirisi, "yılda ortalama ne kadar" sorusuna denk gelecek biçimde ifade edilir. Bileşik mantıkla hesaplandığı için buna yıllık bileşik getiri, İngilizce kısaltmasıyla CAGR (compound annual growth rate) da denir. Amaç, süresi birbirinden farklı getirileri ortak bir ölçeğe indirmektir.

Neden yıllıklandırma gerekir?

Toplam getiriler doğrudan kıyaslanamaz, çünkü hepsi aynı zaman uzunluğunu kapsamaz. Bir fon üç yılda belli bir toplam getiri sağlarken bir diğeri bunu altı ayda sağlamış olabilir; ham toplamlara bakmak yanıltıcıdır. Yıllıklandırma, her dönemi "eğer bu tempo bir yıl sürseydi" sorusunun cevabına çevirerek elmayı elmayla karşılaştırmayı mümkün kılar.

Bu, günlük hayattaki hız benzetmesine yakındır: 90 dakikada 120 km yol yapan bir araçla 30 dakikada 50 km yapan aracı ancak ikisini de "saatte kaç km" ölçüsüne çevirerek kıyaslayabilirsiniz. Yıllıklandırılmış getiri de finansal "saatte km" ölçüsüdür. Yıllıklandırma sonucun kalitesi hakkında bir yargı vermez; yalnızca süreyi ortak bir paydaya indirir, geri kalanı verinin kendisine bakmakla anlaşılır.

CAGR nasıl hesaplanır: bölme değil, kök

En sık yapılan hata, toplam getiriyi yıl sayısına bölmektir. Doğru yöntem bileşik büyümeyi çözmektir:

Yıllıklandırılmış getiri = (Son değer ÷ İlk değer)^(1 ÷ yıl sayısı) − 1

Örnek: bir yatırım üç yılda toplam %100 kazandırmış, yani ikiye katlanmış olsun. Kestirme yol (100 ÷ 3 ≈ yılda %33) yanlıştır. Doğrusu:

2^(1÷3) − 1 ≈ 1,26 − 1 = yılda yaklaşık %26.

Aradaki fark, her yılın getirisinin bir önceki yılın üzerine bileşik biçimde eklenmesinden gelir. Yılda %26, üç kez üst üste uygulandığında toplam %100'e ulaşır; yılda %33 ise fazlasına ulaşırdı. Bu yüzden CAGR, basit "toplam ÷ yıl" ortalamasından daima daha düşüktür (getiriler pozitifken) ve gerçek bileşik tempoyu yansıtır. Ayrıca CAGR bir düz-çizgi ortalamasıdır: dönem içindeki dalgalanmayı, iyi ve kötü yılların dağılımını gizler. İki fon aynı yıllık bileşik getiriye sahip olsa bile, birinin yolu çok daha sarsıntılı geçmiş olabilir; bu nedenle yıllık getiriyi tek başına değil, kıyaslama ölçüsü ve risk göstergeleriyle birlikte okumak gerekir.

Bir yıldan kısa dönemleri yıllıklandırmak: en büyük tuzak

Yıllıklandırma iki yönde de çalışır: bir yıldan uzun dönemi sıkıştırdığı gibi, bir yıldan kısa dönemi de bir yıla uzatır. İkincisi tek başına yanıltıcı olabilir. Kısa bir dönemin getirisini yıla çevirmek, o dönemdeki temponun aynen 12 ay (veya 52 hafta) süreceğini varsayar — bu bir gerçek değil, bir dışa-vurulumdur (ekstrapolasyon).

Formülü şöyledir:

Yıllıklandırılmış = (1 + dönem getirisi)^(365 ÷ dönemdeki gün) − 1

Örneğin bir ayda %5 kazandıran bir fonun yıllıklandırılmış getirisi (1,05)^12 − 1 ≈ %80'e yakın çıkar. Bu, fonun bir yılda gerçekten %80 kazanacağı anlamına gelmez; yalnızca "bu tek ayın temposu 12 kez tekrarlansaydı" der. Güçlü tek bir ay, 12 katı bir yıla eşit değildir. Bu nedenle çok kısa pencerelerin yıllıklandırılmış rakamlarına ihtiyatla bakmak gerekir.

Yıllık getiri, birikimli getiri ve YBB

Bu üç kavram sık karıştırılır ama farklı sorulara yanıt verir:

• Yıllıklandırılmış (yıllık bileşik) getiri — çok yıllı ya da kısa bir dönemi "yılda ortalama" tempoya çevirir.
• Birikimli (kümülatif) getiri — dönemin başından sonuna toplam değişimdir; yıla bölünmez, olduğu gibi bırakılır. Üç yılda %100 kazanç, birikimli getiridir; yıllık karşılığı ise ~%26'dır.
• YBB (yılbaşından bugüne) — takvimin başından bugüne kadarki getiridir. Uzunluğu sabit değildir: ocakta birkaç günü, aralıkta neredeyse tam yılı kapsar. Bu yüzden YBB tek başına bir yıllık oran değildir; kısa YBB'yi yıllıklandırmak yukarıdaki ekstrapolasyon tuzağına girer.

Bu sitedeki getiriler nasıl hesaplanır?

Bu sitede her dönem getirisi tek bir yöntemle üretilir: fonun en güncel birim pay değerinin, dönem başındaki son fiyata oranıdır (NAV oranı). Yani getiri, ilan tarihleri arasındaki fiyat oranından gelir; bu, TEFAS'ın yayımladığı getiri ile aynı temeldir ve tüm sayfalarda (liste, karşılaştırma, lig) aynı biçimde uygulanır. Bir tavsiye içermez; yalnızca ölçümü tek ve tutarlı bir yöntemle gösterir. Farklı dönemleri karşılaştırırken bir ölçütle (örneğin enflasyon) yan yana bakmak için kıyaslama ölçüsünü kullanabilirsiniz.