YBB Nedir?

YBB, yani "yıl başından bu yana", bir yatırımın içinde bulunulan takvim yılının 1 Ocak'ından bugüne kadar kazandırdığı getiridir. İngilizcede "year-to-date" (YTD) olarak geçer. Örneğin Nisan ayında bakılan bir YBB, o yılın başından Nisan'daki güne kadar geçen sürenin getirisini gösterir. Tek bir sabit süreyi değil, yılın başladığı andan bugüne uzayan bir pencereyi ölçer.

Değişken uzunlukta bir dönemdir

YBB'nin en çok karıştırılan yanı budur: sabit bir dönem değildir. Her geçen gün pencere biraz daha uzar. Yılın ilk haftalarında YBB yalnızca birkaç günlük bir hareketi yansıtır; Aralık'ta ise neredeyse tüm yılı kapsar. Yıl sonunda, 31 Aralık itibarıyla YBB o yılın tam getirisine eşit olur.

Bu yüzden farklı tarihlerde okunan iki YBB rakamı farklı uzunlukta dönemleri ölçer. Şubat'taki %5'lik bir YBB ile Kasım'daki %5'lik bir YBB aynı şeyi anlatmaz; biri birkaç haftanın, diğeri neredeyse bir yılın sonucudur. Aynı yüzdelik değer, bir durumda kısa bir dönemin hızlı hareketini, diğerinde ise uzun bir dönemin toplam sonucunu temsil eder. Aynı nedenle YBB, sabit uzunluktaki bir dönemi ölçen 1 yıllık (trailing) getiriden de yapıca farklıdır: 1 yıllık getiri her zaman geriye doğru tam 12 ayı kapsarken, YBB'nin uzunluğu bugünün takvim yılı içinde nerede olduğuna bağlıdır. Örneğin Mart ayında "1 yıllık getiri" bir önceki yılın Mart'ından bu yana geçen 12 ayı ölçer; "YBB" ise yalnızca aynı yılın 1 Ocak'ından Mart'a kadar geçen üç aya yakın süreyi ölçer. İkisi çoğu zaman birbirinden farklı çıkar.

Her 1 Ocak'ta sıfırlanır

YBB her yılın başında yeniden başlar. 1 Ocak geldiğinde sayaç sıfırlanır ve pencere yeni yılın ilk gününden itibaren yeniden büyümeye başlar. Bu yüzden ocak ayında görülen YBB rakamları çok kısa bir dönemi temsil eder ve küçük fiyat hareketlerine karşı hassastır. Farklı yılların YBB rakamlarını yan yana koymak da bu nedenle yanıltıcıdır: her biri farklı bir başlangıç noktasından, o yılın kendi 1 Ocak'ından ölçülür.

Nasıl hesaplanır?

Bu sitede her getiri gibi YBB de tek bir yöntemle, fonun birim pay değeri üzerinden hesaplanır. YBB için başlangıç çıpası, o yılın 1 Ocak'ında veya ondan önceki son işlem gününde açıklanan birim pay değeridir; bitiş değeri ise en son açıklanan birim pay değeridir. İki fiyat arasındaki oran, dönemin getirisini verir:

YBB = (Bugünkü birim pay değeri ÷ 1 Ocak öncesi son birim pay değeri) − 1

1 Ocak resmî tatil olduğu için o güne ait fiyat çoğu zaman bulunmaz; bu durumda çıpa, yıl başından önceki son işlem gününün fiyatı olur. Bu, TEFAS'ın açıkladığı getiri mantığıyla aynı temeldir ve site genelinde liste, karşılaştırma, fon sayfası gibi her yüzeyde tutarlı biçimde uygulanır.

Ne işe yarar, nerede yanıltır?

YBB'nin asıl faydası, takvim yılı içindeki gidişatı özetlemesidir. "Bu fon yılın başından bu yana ne kazandırdı?" sorusunun doğrudan yanıtıdır ve aynı tarihte bakıldığında fonların yılın aynı kesitinde nasıl performans gösterdiğini kıyaslamayı kolaylaştırır.

Asıl tuzağı ise şudur: yılın erken bir döneminde yaşanan güçlü bir çıkış, YBB rakamına yılın sonuna kadar hâkim olabilir. Ocak-Şubat'ta hızlı yükselen, ardından aylarca yatay seyreden bir fon, Kasım'da hâlâ yüksek bir YBB gösterebilir; bu rakam son aylardaki durgunluğu gizler. Tersi de mümkündür: yılın başında değer kaybeden, sonradan toparlanan bir fonun YBB'si uzun süre düşük kalabilir. Bu nedenle YBB, tek başına bir fonun "şu an" nasıl gittiğini değil, yıl başından beri toplamda nereye geldiğini anlatır. Yılın belirli bir bölümündeki gidişatı görmek için daha kısa ve sabit dönemlere (bir aylık, üç aylık gibi) bakmak daha bilgilendirici olabilir.

Adil karşılaştırma aynı dönemi ister

İki fonu YBB ile kıyaslarken ikisine de aynı tarihte ve dolayısıyla aynı uzunluktaki dönem üzerinden bakmak gerekir. Farklı günlerde alınmış YBB rakamlarını karşılaştırmak, farklı uzunlukta dönemleri karşılaştırmak demektir. Belirli bir başlangıç ve bitiş tarihi arasındaki getiriyi görmek isterseniz, sabit bir aralık üzerinden hesap yapan [/calculator] aracını ya da fonları yan yana koyan karşılaştırma sayfasını kullanabilirsiniz. Bir fonun getirisini enflasyon veya döviz gibi bir ölçüte göre değerlendirmek için ise karşılaştırma ölçütü kavramına bakabilirsiniz.